SKOBALJIĆ  GRAD

Skobaljić grad je dobio ime po jednom od poslednjih branilaca srpskih teritorija pred turskom najezdom u Srednjem veku, vojvodi Nikoli Skobaljiću. Njegovom pogibijom 1455. godine, i padom Leskovačke kotline pod tursku vlast, završava se viševekovni period izgradnje, rušenja i ponovnog oživljavanja ovog grada-tvrđave. Radi se o utvrđenju nastalom u ranovizantijsko doba, koje je bilo jako uporište u vreme cara Justinijana Drugog. Ovaj grad-tvrđava je u dugoj srednjovekovnoj istoriji služio raznim vladarima, zauzimajući važan položaj sa kojeg su obezbeđivani značajni putevi koji  su  u  to vreme vodili kroz ove krajeve.

Ujedno, grad je bio i sklonište za žitelje iz doline Veternice pred napadima raznih neprijatelja kojisu, kroz istoriju osvajali ovo područje a od kojih narodno predanje pamti samo Turke. U neposrednoj blizini Skobaljić grada nalazi se i selo Zbežište. Naziv jasno ilustruje da se na tom mestu narod sklanjao u zbegovima, za vreme Turaka.

ZELENI GRAD

Na oko 12 km od Vučja, u potezu Zidine, na planinini Kukavici nalazio se nekadašnji srednjovekovni Zeleni Grad.O njemu je do danas ostalo malo podataka, čak i mnogi istoričari i arheolozi ne znaju za ovu lokaciju.Ne tako davno na potezu na kome je bio grad bilo je i vidljivih ostataka zidova nekadašnjeg grada, sve  dok  sredinom XX veka zaostali kamen nije iskorišćen za gradnju zgrada za potrebe šumskog gazdinstva.Iznad lokacije nekadašnjeg grada, jugo-istočno, u pravcu kretanja ka vrhu planine, nalazilo se groblje.U narodu je i do danas ostalo mišljenje da je grad razrušilo neko natprirodno biće.Medjutim, istini je bliža teorija da je ondašnjem srednjovekovnom čoveku, kuga ili čuma silno uticala na psihu i ubrazilju da je ta bolest prikaziivana sa karakteristikama natprirodnih bića, velike demonske snage.Tako da je verovatno i taj grad, zajedno sa  Novim selom (potez na planini Kukavici-Novoselka) nastradao od ove bolesti.

U istoriji se pominje da je segedinskim mirom 1444. Djurdju Brankoviću, posle pobede nad Turcima na Kunovcu-izlaz u nišavsku dolinu iz pravca Pirota, vraćeni gradovi medju kojima:Koprijan, Leskovac, Zeleni Grad i Novo Brdo.

VODENICE NA RECI VUČJANKI

Umeće korišćenja snage vodenih tokova u mnoge praktične i  korisne svrhe, staro je mnogo vekova.Reka Vučjanka  na  kojoj  je sagrađena  hidrocentrala, ima visinski  pad  od  izvorišta do  ušća  od oko hiljadu metara.Sloveni su dolaskom na Balkan zatekli  njima  nepoznate i čudnovate građevinske zahvate Rimljana, koji su koristili snagu reka i potoka.Prošlo je mnogo vekova i proteklo još više  vode,   pre nego su naši preci ovladali veštinama vodotokova i gradnje  vodenica.Prema zapisima koji datiraju iz prve   polovine XX veka, na  reci Vučjanki je postojalo trinaest vodenica smeštenih u delu toka sa najvećim padom i sve su radile, uglavnom mlele žito.Neke od tih vodenica i danas rade i melju pšenicu i kukuruz na tradicionalan način.Od valjavaca, koje su takođe postajele na reci, i u kojima se udešavalo platno za nošnju nije ostala nijedna.

 

HIDROCENTRALA VUČJANKA

Hidroelektrana na reci Vučjanki je druga po starosti hidroelektrana u Srbiji, od nje vodi prvi dalekovod u Srbiji, dužine 17 kilometara, od Vučja do Leskovca.

 

 

MUZEJ TEKSTILNE INDUSTRIJE  U  STROJKOVCU

Ovaj muzej čuva  uspomene na  početak  leskovačke tekstilne industrije-osnivanje fabrike (radionice) za izradu gajtana 1884. godine u Strojkovcu, čime su udareni temelji stvaranju legende o Leskovcu kao "srpskom Mančesteru". Danas, na žalost, mnoge tekstilne fabrike u Leskovcu, Vučju i Grdelici, usled dugogodišnje krize, prete da postanu i same, mnogo mlađe muzejske ustanove,i tu ne pomažu nikakva nostalgična podsećanjo na nekadašnju slavu i epitete. Ipak, ovaj muzej služi kao svedočanstvo o nastanku i burnom razvoju tekstilne industrije u Leskovcu, krajem pretprošlog i prvom polovinom prošlog veka.

 

 

VILA TEOKAREVIĆA

Jedna od najmlađih ali i najpoznatijih građevina iz ambijentalne celine koju predstavljamo je vila Teokarevića. Porodica Teokarevića, čuvenih industrijaca i vlasnika više fabrika tekstila, izgradila je ovu jednospratnicu sa mansardom sredinom tridesetih godina prošlog veka. Građena po zamisli arhitekte Grigorija Samojlova, i svakako željama njenih vlasnika, ova grođevina po izgledu i stilu podseća na zemlje severnih predela. U svoje vreme, predstavljala je osveženje i novinu za ovo podneblje. Njeno današnje stanje, na žalost, tek osnovnim konturama eksterijera može da govori o vremenu svoga nastanka, pošto je  novih,  državnih  vlasnika  nebrigom prepuštena zubu vremena.

 

CRKVA ROĐENJA JOVANA KRSTITELJA

Na jedan kilometar od Vučja,uz kanjon reke Vučjanke, okružena bujnim zelenilom, nalazi se Crkva rođenja sv. Jovana Krstitelja, takođe delo arhitekte Grigorija Samojlova. Sagrađena je 1938. godine na mestu gde je bila srednjovekovna, zadužbina Nikole Skobaljića, koju su Turci po osvajanju ovih krajeva uništili. Predanje kazuje da se narod vekovima okupljao na kamenim ostacima srušene crkve, kao mestu za očuvanje vere i samopouzdanja u teškim vremenima. Tim nadahnućem vođeni, viđeniji Ijudi iz Vučja onog vremena, sa Vanom Teokarević, udovicom prvog iz loze Teokarevića, Dimitrija, na čelu podigli su na temeIjima stare-novu crkvu, prema mnogim mišljenjima značajno i originalno ostvarenje novijeg srpskog crkvenog graditeljstva.

 

NAKRIVANJSKI MANASTIR

Iznad sela Čukljenika, u nekadašnjem Nakrivanjskom ataru (susedno veće selo Nakrivanj), nalazi se danas crkva, a nekada veliki Nakrivanjski manastir.


(c) 2004 by NM